ЖҰМЫС УАҚЫТЫНЫҢ РЕЖИМІН САҚТАУ: БАҚЫЛАУ КҮШЕЙТІЛДІ

205

Жұмыс уақыты режимі еңбекті ұйымдастырудың маңызды сұрақтарының бірі болып табылады. Қызметшілердің демалыссыз, тиісті үзіліссіз ұзақ уақыт жұмыс істеуі олардың моральдық және психологиялық жағдайына әсер етіп, өндірістік шаршауға алып келетіні сөзсіз. Жұмыс уақыты режимін сақтау керісінше өнімділік деңгейін көтеруге, оның ішінде әр мекеменің тиімді жұмыс істеуіне тікелей әсер ететінін атап өту қажет.

Осы орайда, мемлекеттік қызметшілер үшін екі демалыс күні бар бес күндік жұмыс аптасы белгіленген. Шұғыл, күнi бұрын болжанбаған жұмыстарды орындау үшiн мемлекеттік қызметшілер еңбек заңнамасына сәйкес жұмыс уақытынан тыс істелетін жұмысқа, демалыс және мереке күндерiндегі жұмысқа тартылуы мүмкiн. Бұл жағдайларда мемлекеттік қызметшіге демалыс күндері (сағаттары) беріледі немесе жұмысына еңбекке ақы төлеу жүйесіне сәйкес өтемақы төленеді.
Жекелеген жағдайларды қоспағанда, үстеме жұмыстарға тартуға жұмыскердің жазбаша келісімімен ғана жол беріледі. Үстеме жұмысқа жұмыс берушіге жүктілігі туралы анықтаманы ұсынған жүкті әйелдер, он сегіз жасқа толмағандар және мүгедектігі бар адамдар жіберілмейді. Үстеме жұмыстар әрбір жұмыскер үшін тәулік ішінде – екі сағаттан, ал ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда бір сағаттан аспауға тиіс. Үстеме жұмыстардың жалпы ұзақтығы жекелеген (Еңбек кодексінің 77-бабы 2-тармағының 1) және 4) тармақшаларында көзделген) жағдайлардағы жұмыстарды қоспағанда, айына он екі сағаттан және жылына бір жүз жиырма сағаттан аспауға тиіс.
Оған қоса, заңнама талаптарымен мемлекеттік қызметшілер үшін уәкілетті адамның актісімен белгіленетін қашықтан жұмысты, аралас қашықтан жұмысты, жұмыс берушінің келісімі бойынша жұмыскерге жұмыс күнінің өзге де тәртібін орнатылумен ерекшеленетін икемді жұмыс уақыты режимінде жұмыс істеу мүмкіндігі қарастырылған.
Өз кезегінде, мемлекеттік органдар жұмыс барысында жоғарыда көрсетілген заңнама талаптарын қатаң сақтап, мемлекеттік қызметшілердің құқықтарының бұзылу деректеріне жол бермеулері тиіс.
Осы орайда, бүгінгі күнде Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі және оның аумақтық департаменттері мемлекеттік қызметшілердің құқықтарын қорғау, оның бұзылуына жол бермеу мәселелеріне ерекше көңіл бөліп, осы бағытта ауқымды жұмыстарды жүргізуде.
Мемлекеттік қызметшілер үшін қашықтан, аралас қашықтықтан және икемді жұмыс уақыты режимінде жұмыс істеуді қолдану қағидалары бекітіліп, осы жылдың 12 маусымынан бастап қолданысқа енгізілгенін атап өткен жөн.
Қағида талаптарына сәйкес, мемлекеттік органдардың жұмыс уақыты режимінің сақталуына мониторингті мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органның лауазымды адамдары мемлекеттік органдарға бармай-ақ та жүзеге асырады.
Мемлекеттік органдарға бармай жұмыс уақыты режимінің сақталуына мониторинг тұрақты жүргізіледі. Мониторинг жүргізуге ақпараттық жүйелердегі мәліметтер, мемлекеттік органдардың уәкілетті органға не оның аумақтық бөлімшелеріне ұсынатын мәліметтері, қол жеткізуді бақылау және басқару жүйесінің деректері, бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілердегі жарияланымдар негіз болып табылады.
Осы ретте, ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігімен жүргізілген жұмыстардың нәтижесі бойынша Шымкент қаласының жергілікті атқарушы органдардың 97 пайызында мемлекеттік органдардың қолжетімділікті бақылау және басқару жүйесі (СКУД жүйесі) орнатылып, «E-kyzmet» ақпараттық жүйесімен ықпалдастыру жұмыстары жүргізілген. Нәтижесімен аталған ақпараттық жүйе арқылы мемлекеттік қызметшілердің жұмыс уақыты режимінің сақталуына қашықтан мониторинг жүргізу мүмкіндігі пайда болды.
Мемлекеттік органға бару арқылы жұмыс уақыты режимінің сақталуына мониторинг жүргізу бір тоқсан ішінде бір реттен кем емес жүзеге асырылады. Жоспарлар уәкілетті органмен және оның аумақтық бөлімшелерімен бір жылға бекітіледі және алдын ала мүдделі мемлекеттік органдарға жіберіледі. Мемлекеттік органдардың жұмыс уақыты режимін мүлтіксіз сақталуын қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік органға бару арқылы тиісті мониторинг жылына екі реттен көп емес жоспардан тыс жүзеге асырылуы мүмкін.
Бұл тұста, уәкілетті органның және оның аумақтық бөлімшелерінің лауазымды адамдары мониторинг кезінде сәйкестендіру карталарын көрсетіп мемлекеттік органдардың ғимаратына кедергісіз кіру, мониторинг жүргізу барысында түсіндірмелер талап ету, сондай-ақ техникалық тіркеу құралдарын пайдалана алу мүмкіндігі бекітілген. Мониторингке қажет болған жағдайда әдеп жөніндегі уәкілдер мен қоғам өкілдері тартылады.
Бүгінгі күнде 10 мемлекеттік органға қатысты мониторинг жұмыстары жүргізілуде. Жылдың соңына дейін қосымша 9 мемлекеттік мекемеге аталған жұмыстар жүргізілу жоспарланған.
Мемлекеттік органдардың жұмыс уақыты режимін сақтауына мониторинг жүргізу заң бұзушылықтарды болдырмауға, оларды алдын алуға, мемлекеттік қызметшілердің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға бағытталған нәтижелі профилактикалық шара болып табылатынына және оның қорытындысы мемлекеттік қызметшілердің жұмысына оңды әсер ететініне сенімім мол.

Д.ЖАНЫСБЕК,
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Шымкент қаласы бойынша департаментінің
Мемлекеттік қызмет саласындағы бақылау басқармасының басшысы

«ШЫМКЕНТ КЕЛБЕТІ»